Sporten tijdens de zwangerschap

Vroeger werd zwangere vrouwen geadviseerd om tijdens de zwangerschap meer te eten en hun fysieke inspanningen tot een minimum te beperken, met als gevolg dat een groot aantal vrouwen in de zwangerschap veel in gewicht toenam en niet fit aan de bevalling begon. Tegenwoordig zullen de meeste gynaecologen en verloskundigen fysieke activiteiten juist promoten, maar alleen als dat medisch gezien verantwoord is. Het huidige advies aan een gezonde zwangere is om wat sporten betreft te blijven sporten op hetzelfde niveau als voor de zwangerschap, maar te minderen indien de fysieke inspanning zorgt voor klachten of overmatige vermoeidheid.¹ Uit eigen ervaring merk ik dat vrouwen die fit zijn de zwangerschap en de bevalling vaak als minder zwaar ervaren.

Wat zijn de risico’s van sporten in de zwangerschap? De zwangerschap zorgt voor een aantal fysiologische veranderingen in het lichaam, zoals bijvoorbeeld meer ‘speling’ in de gewrichten onder invloed van hormonale veranderingen. Vrouwen zijn hierdoor onder andere meer vatbaar voor spier- en gewrichtsblessures. Met deze veranderingen moet bij een advies over sporten in de zwangerschap rekening worden gehouden.⁴ Zware fysieke inspanning zorgt ook voor een verminderde beschikbaarheid van zuurstof, voor de moeder en daardoor ook voor de foetus. Tevens kan sporten zorgen voor zowel een verhoging, als een verlaging van de lichaamstemperatuur (bijvoorbeeld door veel zweten), beide met een mogelijk effect op het ongeboren kind. Verder bestaat het risico op vroegtijdige contracties van de baarmoeder door overmatige inspanning.² Uit onderzoek is echter gebleken dat voor gezonde vrouwen met een ongecompliceerde zwangerschap het risico van lichamelijke inspanning niet verhoogd is en niet zorgt voor een vroegtijdige bevalling.^3,4

Vrouwen zullen, met name in de laatste weken van de zwangerschap, merken dat sporten moeilijker gaat; ze hebben sneller last van een verlaagde bloedsuiker, bloeddrukschommelingen en de zwangerschap wordt in het algemeen zwaarder. Ook het geven van borstvoeding is een fysiologisch proces dat veel vergt van je lichaam. Fysieke inspanning heeft geen negatief effect op de samenstelling of de hoeveelheid van de melk. Het is belangrijk om te zorgen voor geleidelijke opbouw van lichamelijke activiteiten en geleidelijk gewichtsverlies na de bevalling, zodat de groei van het kind er niet door beïnvloed wordt.²

Het advies is om in de zwangerschap geen gewicht proberen te verliezen, niet aan contactsport te doen, actief te blijven op je eigen niveau en te zorgen voor voldoende vochtinname. Na de zwangerschap kunnen de originele trainingsprogramma’s weer gevolgd worden, natuurlijk rekening houdend met zwangerschaps- of bevallingscomplicaties, zoals bijvoorbeeld een keizersnede. In het algemeen wordt bij een ongecompliceerde zwangerschap gematigde fysieke activiteit van 30-40 minuten per dag geadviseerd.¹ Het belangrijkste advies is echter: neem geen risico’s en luister naar je lichaam.

• 1. Nederlandse Vereniging voor Gynaecologie en Obstetrie – patiëntenfolder: Zwanger! Algemene informatie. www.nvog.nl
• 2. ACSM's (American College of Sports Medicine) guidelines for exercise testing and prescription. 7th edition. Baltimore: Lippincott Williams & Wilkins, 2005
• 3. American College of Obstetricians and Gynecologists. Exercise during pregnancy and the postpartum period. ACOG Committee opinion, No 267. Obstet Gynecol 2002; 99:171-173.
• 4. Royal College of Obstetricians and Gynaecologists – RCOG Statement No 4. – Exercise in pregnancy.

Dit artikel is geschreven door Lennie van Hanegem, gynaecoloog in opleiding.
Photo © Hugrakka, all rights reserved, used by permission.